داخلی اقتصاد خبر
 
کد مطلب: 108977
 
نهاد كندكننده تحريم‌هاي فرامرزي امريكا
ناشناخته‌هاي سازوكار مالي ويژه اروپا
 
اتحاديه اروپا به پيشراني مهم در حفظ برجام تبديل شده است. اين نكته از آنجا اهميت مي‌يابد كه به نظر مي‌رسد سطح و عمق كنش برجامي اتحاديه اروپا، به مهم‌ترين پيشران جهت‌دهي به كنش ديگر بازيگران عمده برجام به ويژه روسيه، چين و تركيه تبديل شده است. پرسش اينجاست كه سازوكار مالي ويژه اتحاديه اروپا يا “اس پي وي “، به عنوان يكي از مهم‌ترين سازوكارها و ابزارهاي اعلامي اتحاديه اروپا براي حفظ سطحي از انتظارات و منافع ايران از برجام، با چه عدم قطعيت‌هايي مواجه است. در واقع ناشناخته‌هاي شناخته‌شده “اس پي وي “ كدم‌اند و چه سناريوي‌هايي را بر مي‌سازند؟
تاریخ انتشار : دوشنبه ۱۰ دی ۱۳۹۷ ساعت ۲۰:۴۲
به نظر مي‌رسد موقعيت نظم قاعده محور، جايگاه آينده اروپا در تنظيم دستور كار جهاني، سطح هزينه‌اي كه اروپا براي نجات برجام خواهد پرداخت، سطح تنش در روابط ايران و امريكا، سطح همراهي ايران با دغدغه‌هاي امنيتي اروپا، سطح اثرگذاري مسائل داخلي اروپا و تفسير امريكا از “اس پي وي “، مهم‌ترين ناشناخته‌هاي شناخته‌شده پيش روي “اس پي وي “ هستند. در ضمن به نظر مي‌رسد تبديل سازوكار مالي ويژه به سازوكاري بشردوستانه، تبديل اين سازوكار به سازوكاري تهاتري، تبديل سازوكار به نهاد كندكننده تحريم‌هاي فرامرزي امريكا و عملياتي شدن گام‌به‌گام و مرحله‌اي سازوكار مالي ويژه اروپا، سناريوهاي محتمل پيشاروي “اس پي وي “ هستند.
1- موقعيت نظم قاعده محور
تضعيف نظم قاعده محور و چند جانبه گرا در عرصه نظام بين‌الملل، فرضيه‌اي است كه تقريباً در مورد آن اجماع وجود دارد. اين نكته از آنجا اهميت مي‌يابد كه نظم قاعده محور مهم‌ترين پيشران برسازي نهاد برجام نيز بوده است. پرسشي كه هم اكنون مطرح است آن است كه آيا نظم قاعده محور در حال جايگزيني با نظمي جديد است يا وضعيت كنوني را بايد به عنوان عارضه‌اي زودگذر در نظر بگيريم. عارضه‌اي كه در نهايت به باز تجديد نظم قاعده محور كنوني البته در قالب‌هايي نوين منجر خواهد شد. بديهي است قائل بودن به هر يك از اين دو فرضيه مي‌تواند پيامدهاي متفاوتي را در خصوص كنش برجامي اروپا از جمله در حوزه سازوكار مالي ويژه برسازد. در واقع در چارچوب فرضيه نخست، اروپا مسير احتياط را در پيش خواهد گرفت حال آنكه در چارچوب فرضيه دوم، اروپا به برجام به عنوان يكي از مهم‌ترين نهادهاي حافظ نظم چندجانبه گرايانه نظام بين‌الملل خواهد نگريست.
2-جايگاه آينده اروپا در تنظيم دستور كار جهاني
به نظر مي‌رسد ميان حفظ منافع ايران از برجام با نقش و جايگاه اروپا در نظم سياسي و اقتصادي نظام بين‌الملل كه به صورت عمده ذيل حاكميت و حكمراني امريكا قرار دارد ارتباطي وثيق وجود دارد. پرسش مهم در واقع آن است كه آيا اروپا عزم و توان لازم و كافي براي حركت به سمت خوداتكايي راهبردي و اقتصادي از جمله با استفاده از ظرفيت‌هاي نهادي برجام را دارد يا نه؟
3-سطح هزينه‌اي كه اروپا براي نجات برجام خواهد پرداخت
به نظر مي‌رسد انديشه پيرامون هزينه‌اي كه اروپا بايد براي نجات برجام بپردازد، يكي از مهم‌ترين دغدغه‌هاي امروزي اروپا است. اروپا از يك سو برجام را پديداري امنيت ساز براي اروپا مي‌داند. در واقع كمتر موضوع امنيتي، مشروعيتي و ديپلماتيك به اندازه برجام براي اروپا مهم است. ضمن آنكه ارايه تصويري از يك اروپاي ناتوان و چندپاره در مواجهه با برجام، به ‌احتمال ‌زياد، آغازي بر پايان آمال ژئوپليتيكي و اقتصادي اروپا در عرصه نظام بين‌الملل خواهد بود. از ديگر سو، اروپاي درگير با چالش‌هاي سياسي، اقتصادي و مالي، با محدوديت‌هاي ساختاري چون آسيب‌پذيري نسبت به تحريم‌هاي ثانويه امريكا و پر هزينه بودن افزايش تنش با امريكا مواجه است.
4- سطح تنش در روابط ايران و امريكا
به نظر مي‌رسد جديت اروپا در عملياتي شدن حداقل سطوح عميق‌تر “اس پي وي “، به سطح اطمينان آن در خصوص ورود ايران و امريكا به مرحله تنش‌زدايي در آينده نزديك وابسته است. در واقع فرضيه كاهش همراهي اروپا با ايران در چشم‌انداز روابط ايران و امريكا فرضيه‌اي قابل‌تأمل است.
5-سطح همراهي ايران با دغدغه‌هاي امنيتي اروپا
به نظر مي‌رسد ورود اروپا به برسازي سطوح عميق‌تر “اس پي وي “، مشروط به سطحي از همراهي ايران با نگراني‌هاي امنيتي اروپا خواهد بود. در واقع اين انتظار كه اروپا به سمت ساخت نهادي دوران‌ساز برود انتظار معقولي به نظر نمي‌رسد. تصويب و اجرايي كردن قوانين مرتبط با “اف‌اي تي اف “ نيز در اين چارچوب قابل تحليل است.
6-اثرگذاري مسائل داخلي اروپا
اروپا چه در مورد اجماع سازي كنش مشترك در حوزه برجام و چه در حوزه تمركز بر برجام با چالش‌هايي مواجه است. از يك سو شاهد آن هستيم كه برخي دولت‌هاي اروپايي به علت‌هايي متفاوت، با ايده‌ها و طرح‌هاي برجامي اتحاديه اروپا از جمله “اس پي وي “ همراهي كمتري نشان مي‌دهند. از ديگر سو، قدرتمندترين كشورهاي عضو اتحاديه اروپا كه درعين‌حال بيشترين سطح اراده سياسي براي نجات برجام را نيز از خود نشان داده‌اند (بريتانيا؛ آلمان؛ ايتاليا و فرانسه)، با مشكلات داخلي عديده‌اي دست‌به‌گريبان هستند. مساله‌اي كه از سطح تمركز آنها بر ايده‌ها و طرح‌هايي چون “اس پي وي “ مي‌كاهد. اين نكته نيز قابل‌تأمل است كه اروپا با فشارهاي ضد برجامي لابي‌هاي طرفدار رژيم صهيونيستي و برخي كشورهاي منطقه خليج‌فارس نيز مواجه است.
7- تفسير امريكا از اس پي وي
امريكا “اس پي وي “ را به عنوان تلاشي براي تضعيف رژيم تحريمي ايران و تضعيف سياست خارجي و منطقه‌اي خود تفسير مي‌كند. پرسشي كه از جمله براي مقامات اروپايي مطرح است آن است كه امريكا تا چه سطحي به عملياتي شدن سازوكار مالي ويژه اروپا پاسخ خواهد داد؟ آيا امريكا حتي به قيمت ايجاد شكاف شديد در روابط يورو آتلانتيكي، در به شكست كشاندن سطوح عميق‌تر “اس پي وي “ پيش خواهد رفت؟
سناريوهاي محتمل سازوكار مالي ويژه اروپا
به نظر مي‌رسد، مكان و زمان استقرار و همچنين، دامنه؛ دستور كار و كاركرد “اس پي وي “ به عنوان مهم‌ترين مشخصه‌هاي سناريوهاي محتمل پيشاروي اين سازوكار، با عدم قطعيت‌ها و يا ناشناخته‌هاي شناخته‌شده در سطور فوق در ارتباط است. در اين چارچوب مي‌توان قائل به چهار سناريوي محتمل بود:
1-تبديل سازوكار مالي ويژه به سازوكاري بشردوستانه در اين سناريو، اتحاديه اروپا تبديل سازوكار مالي ويژه به سازوكاري بشردوستانه را به عنوان گامي كم هزينه‌تر براي دولت‌ها و شركت‌هاي اروپايي در نظر مي‌گيرد كه ضمن ممكن ساختن اجماع سازي در سطح اروپا، گامي نمادين در مسير خوداتكايي راهبردي اروپا نيز خواهد بود. بديهي است دامنه و كاركرد اين سناريو در حوزه كالاهاي تحريم نشده‌اي چون مواد غذايي و دارويي محدود خواهد ماند.
2- سناريوي تبديل سازوكار مالي ويژه به سازوكاري تهاتري در اين سناريو، سازوكار مالي ويژه به سازوكاري تهاتري تبديل خواهد شد. البته در اين سناريو درآمد حاصل از نفت ايران به اروپا از طريق “اس پي وي “، با كالاها و فناوري‌هاي مورد نياز ايران از جمله كالاهاي تحريم شده تهاتر خواهد شد. البته با توجه به حساسيت اروپا بر كالاها و فناوري‌هاي با كاربرد دوگانه، سطح پوشش اقلام مورد نياز ايران محدوديت خواهد داشت. در ضمن، سيستم تهاتر احتمالاً محدود به شركت‌هاي كوچك و متوسط اروپايي باقي خواهد ماند گرچه امكان پيوستن ديگر كشورها به اين سيستم نيز دور از ذهن نيست.
3- سناريوي تبديل سازوكار مالي ويژه به نهاد كندكننده تحريم‌هاي فرامرزي امريكا تعميق دامنه، دستور كار و كاركرد “اس پي وي “، در سطحي كه از جمله بتواند واسط بانك‌هاي ايران و اروپا شود، امكان دريافت ارز حاصل از فروش كالاهاي صادراتي ايران را به اروپا و امكان سرمايه‌گذاري‌هاي اروپا را در ايران فراهم سازد و با پيوستن كشورهايي چون چين و روسيه، ورود اروپا را به مرحله نهادسازي اقتصادي خارج از رژيم دلار مهيا سازد، سناريوي محتمل سوم است.
4- سناريوي عملياتي شدن گام‌به‌گام و مرحله‌اي سازوكار مالي ويژه اروپا تحقق گام‌به‌گام سه سناريوي مورداشاره در سطوح بالا نيز سناريويي با احتمال وقوع زياد خواهد بود.
Share/Save/Bookmark


نام :
نام خانوادگی:
آدرس ايميل :
نام کاربری :
کلمه عبور:

نفت برنت

۶۳.۷

نفت خام وست تگزاس ( $/ بشکه )

۶۰.۱۲

نفت خام اوپک

۶۱.۵۲

گاز طبیعی- نایمکس Mbtu/$

۳.۱۳

طلا (دلار/ اونس )

۱۲۷۸.۹

سنگ آهن- دلار/تن

۶۲.۷۴

مس- دلار/پوند

۳.۱۵