کد مطلب: 76880
 
گفت و گوی وال استریت ژورنال با تحلیلگران بازار نفت
آیا اوپک هنوز نقشی در بازار دارد؟
 
النا چرنی در نشریه معتبر وال استریت ژورنال، در مجموعه گفت و گوهایی به بررسی نقش اوپک در بازار جهانی نفت پرداخته است.
تاریخ انتشار : چهارشنبه ۳ آذر ۱۳۹۵ ساعت ۰۸:۲۳
النا چرنی در نشریه معتبر وال استریت ژورنال، در مجموعه گفت و گوهایی به بررسی نقش اوپک در بازار جهانی نفت پرداخته است.
به گزارش گروه ترجمه نکونیوز، در مقدمه این گفت و گوها آمده است : برای مدت دو سال به نظر می‌رسید که سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) قادر به توقف روند سقوط بهای نفت که موجب تنبیه اقتصاد کشورهای متکی به نفت از جمله سعودی‌ها شده بود، نیست. وقوع این موقعیت سبب بروز این پرسش در اذهان می‌شود که آیا این کارتل سابقا قدرتمند، در بازار امروز هم نیروی اثرگذاری هست یا خیر. این گروه در ماه سپتامبر در الجزایر گرد هم آمدند تا با توافق بر کاهش تولید، نقش خود را پررنگ کنند. جزئیات این توافق در اجلاس 30ام نوامبر وین به بحث گذاشته می‌شود. اما نسبت به اینکه توافق مؤثری حاصل آید، ابهام وجود دارد.
برای ارزیابی توانایی اوپک در اخذ تصمیم مؤثر، روزنامه وال استریت ژورنال به مشورت با هیأتی از کارشناسان پرداخته است: «جیسون بوردوف»، استاد امور عمومی و بین‌الملل و مدیر مرکز سیاست انرژی جهانی در دانشگاه کلمبیا، «هلیما کرافت»، مدیر راهبرد بازار کالا در RBC و «بسام فتوح»، مدیر مؤسسه مطالعات انرژی آکسفورد. در ادامه گزیده‌های ویرایش شده از این گفت و گو را می خوانید:
وال استریت ژورنال: آیا هنوز اوپک نقش مؤثری دارد؟
بوردوف:
از برخی جهات، اوپک هنوز ایفاگر نقش است. این سازمان منبع عظیمی از عرضه فعلی و آتی است و هنوز می‌تواند اثر مادی و روانی بر بازار داشته باشد. حتی با وجود رشد چشمگیر نفت ایالات متحده، در میان مدت برای پوشش رشد تقاضای جهانی نفت، به عرضه اوپک نیاز است. توافق اخیر در الجزایر به ما یادآوری می‌کند که اوپک هنوز دارای ظرفیت مدیریت بازار هست و به علت اثرگذاری روانی بر بازار، مأیوس کردن فروشندگان کوتاه‌مدت و تغییر تصورات ریسک‌پذیری، نقش مؤثری دارد. اما این اثرگذاری از درک عمومی که اوپک را بر بازار مسلط می‌داند، بسیار دور است. مدیریت واقعی بازار مستلزم این است که اوپک رغبت به کاهش تولید میلیون‌ها بشکه در روز داشته باشد، چنانکه سعودی‌ها در دهه 1980 تولید را با کاهش بیش از 10 میلیون بشکه‌ای در روز، حدود 75 درصد پایین آوردند. امری که اکنون بعید به نظر می‌رسد. همچنین مدیریت مؤثر بازار مستلزم توانایی عرضه مازاد به بازار برای تخفیف جهش‌های قیمتی ناشی از شوک‌های دور از انتظار عرضه و تقاضا است. مع‌الوصف ظرفیت مازاد اوپک که در اختیار عربستان سعودی است، از لحاظ تاریخی در نازلترین سطح است.
کرافت: من سال 2016 را سالی می‌دانم که اوپک بار دیگر در بازار ایفای نقش کرد. وقتی اوپک در سال 2014 برای مهار افت بهای نفت، از کاهش تولید خودداری کرد، بسیاری از شرکای بازار این سازمان را از کار افتاده و بی‌تأثیر قلمداد کردند. به نظر می‌رسید این سازمان به قدری درگیر اختلافات داخلی بود که نمی‌توانست برای کنترل بازار، اعضا را به اجماع برساند و هنوز هم برخی بر همین باورند. به طور خاص رقابت منطقه‌ای ایرانی‌ها و سعودی‌ها، مانعی در مسیر حصول توافق تلقی می‌شد. برخی ناظران بر این باور بودند که سعودی‌ها به قدری خود را متعهد به در هم شکستن صنعت شیل امریکا می‌دانستند و به قدری از لحاظ مالی قدرتمند بودند که حتی اگر بهای نفت یک رقمی می‌شد هم رهبری این سازمان از موقعیت خود عقب‌نشینی نمی‌کرد. اما وقتی برخی اعضای کلیدی اوپک و روسیه بحث تثبیت نرخ تولید و افزایش قیمت را مطرح کردند، رویکردها نیز تغییر پیدا کرد.
پس از سقوط بهای نفت به زیر 30 دلار، بحث‌های آشکار از تثبیت سقف تولید موجب بالا رفتن بهای نفت شد. در چندین مورد، اوپک به طور سنتی هنگام سقوط قیمت با اعلام قصد خود به کاهش تولید موجب بالا رفتن بهای نفت شده است. در ماه آگوست شاهد این واقعه بودیم که وقتی بهای نفت به زیر 40 دلار رسید، اعلام برگزاری اجلاس ویژه در الجزایر موجب صعود بهای نفت شد. حتی با وجود همه تردیدها، با اعلام برگزاری اجلاس 30 نوامبر در وین، اوپک زمینه روانی ارتقای قیمت را به وجود آورده و نشان داده است که ادعاهای متعدد مبنی بر غروب آفتاب این سازمان عجولانه است.
فتوح: با نشان دادن تمایل به حرکت از موضع حفظ سهم در بازار به سمت تعاون و همکاری، اوپک توانست به واسطه تغییر جریان احساسات بازار و بیرون راندن معامله‌گران کوتاه‌مدت و حمایت بیشتر از قیمت، بر جریان بازار اثرگذار باشد؛ هرچند بر توازن فیزیکی موجود هیچ تأثیری تاکنون نداشته است. توافق بر کاهش تولید در ماه نوامبر می‌تواند اثری کلیدی بر تعادل بازار داشته باشد و روند احیای بهای نفت را تسریع کند.
وال استریت ژورنال: آیا واقع‌بینانه است که فکر کنیم اعضای اوپک می‌توانند توافق الجزایر را به یک تعهد تبدیل کنند؟
بوردوف:
باید صبر کنیم تا ببینیم که آیا اوپک واقعا توانایی یا رغبتی برای کاهش عرضه دارد یا خیر. تا همین حالا چندین کشور از این تعهد مستثنی شده‌اند و بی‌اعتمادی عمیقی داخل اوپک وجود دارد که تنش‌های ایران-عربستان و عدم پایبندی اعضا به تصمیم قبلی مشابهی که سال 2008 در الجزایر اتخاذ گردید، به آن دامن می‌زند. همچنین مشخص نیست که روس‌ها به این تعهد بپیوندند یا در صورت الحاق معلوم نیست از چه سطحی با با تثبیت یا کاهش تولید موافقت کنند. تولید این کشور در ماه سپتامبر رکوردی تاریخی ثبت کرد. «ولادمیر پوتین» حمایت خود از کاهش هماهنگ را اعلام کرده اگرچه مدیر شرکت روس‌نفت، «ایگور شسین» با ان مخالف است.
فتوح: اثبات شده است که سهمیه‌بندی تولید کشورها امری دشوار است. کشورهایی مانند ایران و عراق اهداف جاه‌طلبانه‌ای برای افزایش تولید دارند و معتقدند سایر کشورها، سهم آنها در بازار را تصاحب کرده‌اند. برگرداندن این کشورها به نظام سهمیه‌ای کاری بسیار دشوار است. کشورهایی مانند امارات متحده عربی و کویت نیز دارای پروژ‌ه‌های افزایش تولید هستند اما احتمال بیشتری می‌رود که با یک روند معقولانه کاهش تولید به رهبری سعودی‌ها همکاری کنند. کشورهایی مانند لیبی و نیجریه هم هستند که از قطع عرضه رنج می‌برده‌اند و اکنون که شاهد بهبود شرایط هستند، توقع رفتار ویژه‌ای نسبت به خود دارند. در مورد همکاری روسیه با تصمیم اتخاذی اوپک نیز چندان اطمینانی وجود ندارد چرا که این کشور قبلا هم چندان خود را ملزم به همراهی با این سازمان نمی‌دانست. بدون همکاری جمعی، سعودی‌ها هم مایل به انجام اقدام یکطرفه‌ای نیستند.
وال استریت ژورنال: ایا این تنش‌ها بدین معنی است که هر گونه تصمیم اتخاذی نیز بی‌فایده خواهد بود؟
بوردوف:
حتی اگر سختگیرانه‌ترین نسخه از توافق الجزایر اجرایی شود، ترمیم بهای نفت نسبت به میزان تنزل‌یافته، ناچیز خواهد بود. به نظر نمی‌رسد برنامه‌ای برای چنان کاهشی وجود داشته باشد که بهای نفت را به سطوح سابق برگرداند. توانایی اوپک برای بازگرداندن ثبات به بازار نفت مانند دهه 80 که با کاهش قابل توجه تولید عربستان میسر می‌شد، به واسطه عرضه کوتاه مدت نفت شیل امریکا محدودتر هم شده است. اتخاذ چنین راهکارهای موقتی از سوی اوپک با آن تصوری که از تسلط و ثبات بخشی اوپک به بازار وجود داشت چندان انطباقی ندارد. اوپک تنها در وضعیت اضطراری می‌تواند مرهم کوتاه مدتی برای تلاطم بازار باشد.
کرافت:
به نظر من تصمیم اوپک اثری متوسط خواهد داشت و قیمت‌ها را حدود 50 دلار ثبات خواهد بخشید و تسکینی موقتی برای کشورهای دچار بحران نقدینگی مانند ونزوئلا، عراق و نیجریه خواهد بود. از آنجا که این کشورها گرداننده اصلی اوپک نیستند، باید به قیمتی که قدرت‌های بزرگ‌تر آن را مناسب می‌دانند اکتفا کنند.
وال استریت ژورنال: اجماع بر کاهش تولید بدون انعطاف نشان دادن سعودی‌ها نسبت به توافقی که شامل ایران نشود، ممکن نمی‌شد. چه چیز باعث تغییر موضع سعودی‌ها شد؟
کرافت:
به نظر ما این حقیقت که سعودیها در اجلاس الجزایر نرمش زیادی نشان دادند و در واقع هیچ محدودیتی برای تولید ایران قائل نشدند، حکایت از تحول در انگیزه‌های داخلی این کشور دارد. البته این حقیقت هم که ایران قصد بازگشت به سطح تولید پیش از تحریم را دارد و این که این کشور دارای ظرفیت افزایش تولید بزرگی نیست در اتخاذ رویکرد پراگماتیسیتی سعودی‌ها نقش داشته است.
فتوح:
عربستان سعودی به شدت متکی به درآمد نفتی است و علی‌رغم پشتوانه‌های عظیم مالی، سقوط بهای نفت تأثیر عظیمی بر اقتصاد آن داشته است. بحران قیمت موجب انقباض بیشتر از تصور اقتصاد این کشور شده است و هرچند این امر موجب اصلاحات مفیدی شده است، ادامه روند نزولی بهای نفت اجرای اصلاحات را از لحاظ سیاسی و اجتماعی دشوارتر می‌کند. رسیدن قیمت به بالای 60 دلار به حکومت سعودی‌ها امکان نفس کشیدن می‌دهد.
بوردوف: من به این اظهارات وزیر نفت سعودی، «خالد الفالح» استناد می‌کنم که ادامه نزول بهای نفت موجب عدم سرمایه‌گذاری در این صنعت و جهش قیمتی در آینده می‌شود. در عین حالی که سعودی‌ها خواستار نفت ارزان قیمت نیستند، آنها می‌دانند بهای بالای 100 دلار نیز به کاهش تقاضا می‌انجامد و میل به سایر منابع انرژی مانند الکتریکی را تسریع می‌کند.
وال استریت ژورنال: بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که رشد تقاضای نفت به اوج خود می‌رسد و سپس کاهش می‌یابد. این امر چه تأثیری بر اوپک خواهد داشت؟
کرافت:
تقاضای نفت جهان در آینده احتمالا ثابت می‌ماند. در آینده بجای اینکه مانند دهه قبل نگران اوج عرضه باشیم باید نگران به اوج رسیدن تقاضا باشیم. تلاش برای کاهش گازهای گلخانه‌ای عامل دیگری خواهد بود که تقاضا در کشورهای توسعه یافته را افزایش خواهد داد. هرچند اوپک بیشتر به افزایش تقاضای کشورهای در حال توسعه مانند هند امید دارد. از زمان رکود، اقتصادهای در حال ظهور به تنهایی بار افزایش تقاضا را به دوش کشیده‌اند. هند در سال‌های آتی عامل اصلی افزایش تقاضا خواهد بود. تقاضای سالانه بنزین هند حدود 500000 بشکه در سال است در حالی که این نرخ در 9 میلیون بشکه و در چین 3 میلیون بشکه است.
فتوح:
اگر سیاست‌های اقلیمی در آینده منجر به کاهش تقاضا شوند، گزینه‌های اوپک نیز محدود می‌شوند. مثلا اوپک می‌تواند با کاهش تولید قیمت را بالا ببرد. هرچند این امر می‌تواند موجب کاهش تقاضا یا افزایش عرضه در سایر نقاظ جهان شود. همچنین اوپک می‌تواند با افزایش سرمایه‌گذاری، قیمت‌ها را بیشتر کاهش دهد و تقاضای جهانی را بدین ترتیب تقویت کند. اما این تصمیم اثر ناچیزی بر افزایش درآمد اوپک خواهد داشت. افزایش تقاضا، کاهش قیمت را جبران نخواهد کرد. بدین ترتیب با اثرگذاری محدود چنین سرمایه‌گذاری‌هایی، کشورهای اوپک در بلند مدت راهکاری جز متنوع‌سازی منابع درآمدی خود ندارند.
وال استریت ژورنال: به نظر شما مقررات کنترل آب‌وهوا تا چه میزان بر تنوع بخشی به منابع درآمدی کشورهای عضو اوپک تأثیر گذارند؟
بوردوف:
حتی اکر رهبران کشورهای عضو اوپک باور نداشته باشند که دنیا به این زودی‌ها دست از نفت بشوید، این واقعیت را دریافته‌اند که به علت تغییرات سیاست‌های اقلیمی، نوآوری‌های تکنولوژیک مانند خودروهای برقی و تحولات ساختاری اقتصادی در کشورهایی مانند چین، امکان کاهش تقاضای نفت زودتر از انچه تصور می‌شد وجود دارد.
ترجمه: نعیم نوربخش
Share/Save/Bookmark


نام :
نام خانوادگی:
آدرس ايميل :
نام کاربری :
کلمه عبور:

نفت برنت

۶۳.۷

نفت خام وست تگزاس ( $/ بشکه )

۶۰.۱۲

نفت خام اوپک

۶۱.۵۲

گاز طبیعی- نایمکس Mbtu/$

۳.۱۳

طلا (دلار/ اونس )

۱۲۷۸.۹

سنگ آهن- دلار/تن

۶۲.۷۴

مس- دلار/پوند

۳.۱۵