کد مطلب: 98453
 
مروری بر عملکرد نفتی دولت سازندگی
نفت و گاز، دغدغه همیشگی آیت الله هاشمی رفسنجانی
سوختن مشعل ها در خارک، از آخرین دغدغه های هاشمی بود
 
نخستین سالگرد درگذشت آیت الله هاشمی رفسنجانی را در شرایطی پشت سر می گذاریم که عملکرد دولت هاشمی در حوزه نفت و مجموعه سخنان او در حوزه انرژی هنوز به ظور کامل مورد ارزیابی قرار نگرفته است.
تاریخ انتشار : سه شنبه ۱۹ دی ۱۳۹۶ ساعت ۱۹:۵۳
نخستین سالگرد درگذشت آیت الله هاشمی رفسنجانی را در شرایطی پشت سر می گذاریم که عملکرد دولت هاشمی در حوزه نفت و مجموعه سخنان او در حوزه انرژی هنوز به ظور کامل مورد ارزیابی قرار نگرفته است.
به گزارش نکونیوز، تولید و صادرات نفت در دولت سازندگی، طی سالهای ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۶ که سالهای سخت پس از جنگ بود، به طور مدام افزایش یافت و دولت هاشمی هم در تولید و صادرات نفت و هم در حوزه رشد اقتصادی، عملکرد خوبی از خود به یادگار گذاشت. هرچند تورم بالای حاصل از سیاستهای تعدیل، درخسندگی کارنامه اقتصادی دولت هاشمی را در آن دوره کاهش داد.
تولید نفت در ابتدای دولت هاشمی رفسنجانی در سال ۱۳۶۸، حدود ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه در روز بود که در پایان دولت هاشمی در سال ۱۳۷۶، به ۳ میلیون و ۶۵۰ هزار بشکه در روز افزایش یافت و رشدی ۳۸ درصدی را تجربه کرد. میزان صادرات نفت ایران نیز طی این دوره هشت ساله، از حدود ۱ میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه در روز، به ۲ میلیون و ۴۵۰ هزار بشکه در روز افزایش یافت و رشدی ۳۴ درصدی را ثبت کرد تا کارنامه نفتی دولت هاشمی رفسنجانی پس از پایان جنگ تحمیلی هشت ساله و در دوران سازندگی، کارنامه ای مثبت باشد.
قیمت نفت نیز در این دوره به ۱۷ دلار رسید که در مقایسه با قیمت نفت در زمان جنگ کاهش قابل توجهی را تجربه کرد. طی دوره مورد بررسی نیز قیمت نفت ایران به‌طور میانگین ۱۸ دلار بود که البته در این میان در سال ۶۹ قیمت ۲۰ دلار و در سال ۷۲ قیمت ۱۵ دلار را هم تجربه کرد.
صادرات فرآورده‌های نفتی بود که در سه سال منتهی به آغاز به کار دولت هاشمی به صفر رسیده بود، در دولت هاشمی دوباره آغاز شد و در سال ۷۶ روزانه ۲۵۰ هزار بشکه فرآورده نفتی صادر می‌ شد. طی سال‌های ۶۸ تا ۷۶ میزان واردات فرآورده‌های نفتی هم از ۱۳۴ هزار بشکه به ۷۶ هزار بشکه کاهش یافت.
در آن دوره اگرچه هنوز برنامه های تولید گاز در آبهای خلیج فارس آغاز نشده بود و تمرکز کشور به افزایش تولید و صادرات نفت بود، اما با این وجود تولید گاز نیز به دو برابر افزایش یافت و به ۶۳ میلیارد مترمکعب در روز رسید.
در مورد شاخص های اقتصادی، رشد اقتصادی در دولت هاشمی از ۵.۹ درصد آغاز شد و در سالهای بعدی دولت، تا یک درصد هم کاهش یافت، اما سرانجام دولت هاشمی رفسنجانی، اقتصاد را با رشد خیره کننده ۷.۷ درصد تحویل دولت سید محمد خاتمی داد. هرچند از لحاظ تورم، به دلیل سیاستهای تعدیل، دولت هاشمی کارنامه مطلوبی نداشت و در سال ۱۳۷۴ تورم از ۴۹ درصد هم فراتر رفت که البته سرانجام دولت هاشمی در سال بعد، با تورم ۲۳.۲ درصدی پایان یافت.
هاشمی همواره به حوزه نفت توجه فراوانی داشت و پایه های توسعه میدان گازی پارس جنوبی در دوره ریاست جمهوری او نهاده شد. مروری بر سخنان هاشمی رفسنجانی در سالهای اخیر نشان می دهد او همواره با نگرشی جدی، مسایل حوزه انرژی را پیگیری می کرد.
آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی در سومین سمپوزیوم بین‌المللی ایران ۱۴۰۴ که اسفندماه سال ۹۲ برگزار شد به حوزه گاز تمرکز کرد و گفت: در طول چند سال اخیر به دلیل سیاست‌های نادرست برخی، خیلی از امکانات را از دست دادیم و اگر سیاست‌های پیش‌بینی شده درست عملیاتی می‌شد، ما از قطر در برداشت نفت و گاز از حوزه پارس جنوبی عقب نمی‌ماندیم. رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام با بیان اینکه ایران دارای منابع مختلف انرژی‌های فسیلی است، گفت: اگر به صورت بهینه و درست از منابع انرژی کشور استفاده می‌شد، قدرت عظیمی را که حاصل از انرژی است بیش از امروز داشتیم، اما متاسفانه فرصت‌های زیادی را از دست داده‌ایم. وی ادامه داد: در زمان ما قراردادی با ترکمنستان امضا کردیم و گاز این کشور را ۲۵ دلار می‌خریدیم و ۹۵ دلار به ترکیه می‌فروختیم که سود زیادی برایمان داشت، حتی با آنها قرارداد بستیم برای اینکه وابستگی آنها به روسیه کم شود همه گاز آنها به‌جز گاز مصرفی‌شان را بخریم تا انحصار گاز در منطقه در اختیار ایران باشد. هاشمی‌رفسنجانی ادامه داد: اگر خط لوله‌های نفت و گاز از ایران عبور می‌کرد، امنیت دنیا وابسته به ایران بود و این‌قدر به آسانی مزاحم ایران نمی‌شدند و این تهدیدها در کار نبود. ما همه امکانات را در طول این چند سال گذشته به‌خاطر سیاست‌های نادرست برخی از دست دادیم، البته کار از اختیار ما در رفته و برگرداندن آن سخت است.
یک سال بعد میزگرد هیأت تحریریه فصلنامه مطالعات بین المللی با حضور آیت الله هاشمی رفسنجانی در زمستان سال ۹۳ برگزار شد و در آنجا هاشمی، به روز بودن اطلاعات خود درباره نفت را نشان داد و گفت : در قضیه نفت الان یک مشکل جدید پیش آمده است که خود آمریکایی‌ها از این به بعد جای عربستان را می‌گیرند. نفت و گاز شیل بی‌انتهاست و در خیلی از جاهای دیگر هم دارند و می‌‌توانند از آن استفاده کنند. آمریکا همین چند روز قبل اجازه صادرات داد که تا به حال اجازه نمی‌داد. الان تجار دنبال این هستند که گاز و نفت را صادر کنند. در دنیا مشکلی به خاطر اینکه روسیه گازش را قطع کرد، پیش آمد که آنها جایگزین کردند. طول می‌کشد، ولی به زودی فعال می‌شود و انجام می‌دهند.
وی ادامه داد : اگر عربستان هم روزی کاری نکند، آنها می‌توانند جایگزین کنند. مثلاً فرض کنید سه میلیون بشکه را کم کنیم، آنها می‌توانند جایگزین کنند. ما باید توازنی به وجود بیاوریم که این اتفاق نیفتد. اینکه کجا و چگونه؟ راه دارد و باید متخصصین کار کنند و راه‌هایش را خوب و دقیق ِپیدا کنند. الان به صورت گاز انبری دارند ما را گرفتار می‌کنند. روسیه هم دارد اسیر می‌شود. البته روسیه فوری به طرف چین رفت و در آنجا دنیای دیگری دارد و همکاری‌هایی می‌کند. ولی باز هم روسیه بیشتر از ما تحت فشار است. چینی‌ها برعکس هستند و الان می‌خواهند بخرند و انبار کنند. ولی روس‌ها می‌توانند همکاری بیشتری در نفت و گاز کنند.
هاشمی رفسنجانی با بیان اینکه "پیشتر عبدالله را مجاب کردم که قیمت نفت بالا بماند" گفت : باید این کار را بکنیم. در گذشته‌ هم عربستان خیلی مقاومت می‌کرد و کسی نمی‌داند که من چقدر با آقای ملک عبدالله بحث کردم. در مغز ایشان کرده بودند که اگر ما نفت را گران کنیم، دنیا به طرف منابع انرژی دیگری می‌رود و نفت از ارزش می‌افتد. من گفتم که مصرف سوختشان در آینده زیاد مهم نیست. این چیزی است که هزاران صنعت زیرمجموعه اش است و بعداً کسی حاضر نیست اینها را بسوزاند و سراغ مصارف دیگری می‌روند. خیلی بحث کردم تا ایشان قانع شد که باید قیمت را حفظ کنیم.
هاشمی رفسنجانی در آخرین روزهای عمر خود، اول دی ماه سال گذشته به خارک سفر کرد و گفت : وقتی وارد جزیره خارک شدم، تمام خاطرات زمان جنگ در ذهنم تداعی شد. او پس از بازدید از تاسیسات جزیره خارک آخرین سخنان نفتی خود را این گونه بر زبان آورد:
جزیره خارک کانون صادرات نفت خام برای ایران است. در طول تاریخ نبض اقتصاد ایران همیشه در جزیره خارک می‌زد و امروز نیز این جزیره نقش ارزنده‌ای در اقتصاد ایران دارد.
سیاست کلی کشور تا پیش از دولت نهم به سمت اقتصاد بدون خام فروشی نفت و صادرات فرآورده های آن هدایت می شد اما در هشت سال دولتهای نهم و دهم شرایط به گونه ای پیش رفت که هنوز تا مدتی باید صادرات نفت خام داشته باشیم. تلاش می شود در مدت کوتاهی بتوانیم به جای فروش مواد خام فرآورده های آن را به خارج صادر کنیم.
در زمان حاضر مشعلهای زیادی در جزیره خارگ در حال سوختن است که برای تبدیل این ثروت به متانول باید سرمایه گذاری لازم انجام شود.
امروز جزیره خارگ را نسبت به بازدیدهای قبلی شاداب تر، سرسبزتر دیدم و از نظر مخازن نفتی نیز هیچ وقت مانند امروز سالم و از نظر تعداد و ظرفیت کافی نبوده است.
Share/Save/Bookmark


نام :
نام خانوادگی:
آدرس ايميل :
نام کاربری :
کلمه عبور:

نفت برنت

۶۳.۷

نفت خام وست تگزاس ( $/ بشکه )

۶۰.۱۲

نفت خام اوپک

۶۱.۵۲

گاز طبیعی- نایمکس Mbtu/$

۳.۱۳

طلا (دلار/ اونس )

۱۲۷۸.۹

سنگ آهن- دلار/تن

۶۲.۷۴

مس- دلار/پوند

۳.۱۵