کد مطلب: 9592
 
با کارآفرینان/گفت و گو با مهندس فیروز اردشیریان:
در غیاب شرکت های خارجی نیاز به خلاقیت بیشتر احساس می شود
در حال حاضر زمینه برای کارآفرینی بسیار زیاد است
 
نکونیوز:آرزوی دیرین صنعت گران کشور اتصال صنعت عظیم و ارزش آفرین نفت به بدنه اقتصاد کشور بوده و هست. صنعت نفت یک مزیت نسبی بسیار ارزشمند است که می تواند یکی از محورهای استراتژیک توسعه صنعتی کشور باشد. اگر با ایجاد یک یکپارچگی عمودی زنجیره تامین این صنعت از سر چاه تا مصرف کننده نهائی می تواند تکمیل شده و علاوه بر سود اقتصادی، اشتغالزائی قابل توجه و رهائی از خام فروشی را به همراه خواهد داشت. کارآفرینان عرصه صنعت نفت یکی از مهمترین ارکان تحقق این آروزی دیرین هستند. کسانیکه به عمل نشان دادند که اگر توانمندیهای نوپای داخلی را باور کنیم و حمایت، خیلی زود می توانند بخش قابل توجهی از نیاز صنعت را به شکل مناسب تامین کنند. در نگاه این ارزش آفرینان هدف جایگزینی واردات با بهره گیری از رانت های دولتی نیست بلکه آرمان توسعه صادرات فنی و مهندسی به بازارهای بین المللی نفت و گاز با بهره گیری از تجربیات پروژه های داخلی است. نکونیوز به منظور ارج نهادن به سالها تلاش خستگی ناپذیر این کارآفرینان تلاش می کند تا با برخی از چهره های نام آشنای این عرصه گفتگو کند تا شاید کمکی باشد برای سایرین تا بتوانند این مسیر را سریعتر و کم اشتباه تر بپیمایند. در اولین گام به پای صحبت های مهندس فیروز اردشیریان یکی از بنیانگذاران شرکت مهندسین مشاور ناموران نشستیم. در ادامه این گفتگوی خواندنی آمده است.
تاریخ انتشار : يکشنبه ۲۴ دی ۱۳۹۱ ساعت ۱۱:۰۸
*آقای مهندس به عنوان یک کارآفرین بخش انرژی برای ورود به بحث لطفا مختصری از سوابق تحصیلی و شغلی خود بگویید.
بعد از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه صنعتی شریف در رشته مکانیک درسال ۱۳۴۹ برای گذراندن طرح نظام وظیفه در بخش ابزاردقیق واحد کک سازی ذوب آهن اصفهان با روس ها شروع بکار نمودم. روس ها همکاری خوبی داشتند و تجارب بسیاری از آنها اندوختم.
پس از گذراندن دو سال تجربه اندوزی در واحد کک سازی جهت ادامه تحصیل به انگلستان رفتم و دوره کارشناسی ارشد در رشته تئوری و کاربرد کنترل اتوماتیک در دانشگاه منچستر (UMIST) را گذراندم.
در سال ۱۳۵۴ در شرکت ایرانی/ امریکایی بنام "باتلر کالورن ایران (BCI)" بعنوان مهندس مکانیک و ابزاردقیق مشغول کار شدم. این شرکت مشاور طرح انتقال گاز از سرخس به نیروگاه حرارتی نکا (شامل سیستم جمع آوری گاز ترش ، پالایشگاه گاز و ایستگاه های تراکم) بود و خدمات طراحی و نظارت طرح را بعهده داشت.
کمتر از ۱۰ درصد نیروهای این شرکت ایرانی و بقیه امریکائی و انگلیسی بودند و این طرح تا زمان انقلاب بیش از ۸۰ درصد پیشرفت داشت و طراحی های آن تقریبا تکمیل بود و عملیات ساختمان ونصب در جریان بود. بلافاصله پس از انقلاب خارجی ها از ایران رفتند درحالی که می گفتند که برمی گردند، برنگشتند.
*کار به چه صورت ادامه یافت؟
مدت کوتاهی کارهای نظارت براجرای طرح تحت مدیریت ایرانی شرکت BCI ادامه یافت تا اینکه سازمان برنامه و بودجه ممنوعیت سهم خارجی در شرکت های ایرانی را اعلام نمود. ازاینرو شرکت جدید التاسیس ناموران با یکصد درصد سهام ایرانی تاسیس گردید و علاقمندی خود را برای ادامه طرح به کارفرمای طرح (شرکت ملی گاز ایران) اعلام نمود.
*فعالیت شرکت چه مدت متوقف شد؟
هیچ وقت متوقف نشد زیرا شرکت ملی گاز ایران با ادامه کار توسط شرکت ناموران با شرط آنکه کلیه تعهدات شرکت قبلی را پذیرا گردد موافقت نمود و شرکت ناموران شرایط را پذیرفت و بکار ادامه داد.
*وقتی امریکایی‌ها رفتند سرمایه خودشان را از شرکت خارج کردند؟
خیر، سرمایه شرکت باتلرکالورن ایران عبارت بود از تجهیزات دفتری و خودروهائی که درنظارت براجرای طرح مورداستفاده قرار می گرفت بعلاوه مطالباتش از شرکت ملی گاز ایران.
طی قراردادی که فیمابین شرکت باتلرکالورن ایران و شرکت ناموران منعقد گردید تجهیزات دفتری و خودروهای مورداشاره درقبال پیگیری صورتحساب های معوقه شرکت BCI به شرکت ناموران واگذار شد.
*پس در نهایت تعهدات شرکت قبلی را پذیرفتید‍؟
آری تعهدات شرکت قبلی را پذیرفتیم.
*تا چه زمانی در شرکت باتلرکالورن ایران بودید؟
تا اسفند ۱۳۵۸ و پس از آن درسمت مدیرعامل شرکت ناموران بکار ادامه دادم.
*ناموران با چه رویکردی از حوزه نفوذ مهندسان خارجی درآمد؟
برآن شد که همکاری شرکت باتلرکالورن ایران و شرکت ناموران ادامه یابد و درعوض صورتحساب های این شرکت تا مرحله نهائی پرداخت پیگیری شود. منظور از همکاری پاسخ به سئوالات فنی طرح انتقال گاز سرخس نکا بود که در موارد این همکاری صورت پذیرفت.
در استعلامی که ازسوی شرکت نفت مناطق نفتخیز جنوب برای مدیریت و نظارت براجرای طرح مخزن فولادی ذخیره نفت خام بظرفیت یک میلیون و سیصد هزار بشکه بعمل آمده بود لزوم همکاری شرکت خارجی با شرکت ایرانی تاکید شده بود. در جلسه توجیهی قبل از ارائه پیشنهاد علت نیاز به حضور خارجی را بزرگی طرح و نبود تجربه مشابه شرکت های ایرانی دراین گونه طرح ها اظهار نمودند.
دراین هنگام با نماینده آمریکائی شرکت BCI تماس گرفتیم که نظر مساعد وی را برای همکاری اخذ نمائیم. وی اظهار داشت که مدیریت و نظارت براجرای اینکار کار ایرانی ها نیست بلکه کارآنهاست زیرا تجربه زیادی درکارهای مشابه دارند.
این طرح توسط یکی از شرکت های ایرانی بدون کمک خارجی به اجرا درآمد و این باور که بدون خارجی هم می شود کارها را انجام داد شکل گرفت.
شرکت نفت مناطق نتفخیز جنوب درسال های اولیه پس از انقلاب واگذاری طراحی و مهندسی طراح ها را به شرکت های مهندسی مشاور ایرانی که موردتائید سازمان برنامه و بودجه بودند و تعداد آنها ۵ شرکت بود آغاز نمود و به مرور طرح های بسیاری به آنها واگذار نمود و اصراری بر همکاری با شرکت های مهندسی خارجی نمی ورزید و این موجب گردید که توانمندی شرکت های ایرانی افزایش یابد.
سایر شرکت های تابعه وزارت نفت به ارجاع کار طراحی و مهندسی به شرکت های مهندسی مشاور ایرانی دل نمی بستند. برای مثال در سال های انتهائی ۱۳۶۰ شرکت پتروشیمی تبریز برآن شد که از شرکت های ایرانی برای ارائه پیشنهاد فنی برای انجام طراحی و مهندسی واحدهای جنبی (Utilities & Offsites) پتروشیمی تبریز دعوت بعمل آورد. شرکت ها تمایل و آمادگی و شرحی از توانمندی و تجارب خود را دراختیار مدیریت شرکت پتروشیمی تبریز قراردادند ولی این کارفرما از واگذاری کار به شرکت ایرانی خودداری نمود و علت را عدم تجربه مشابه شرکت های ایرانی در طراحی واحدهای جنبی عنوان نمود.
با انجام طراحی و مهندسی برای پروژه های شرکت نفت مناطق نفتخیز جنوب باور و جرات ما برای انجام کارهای پیچیده زیاد شد بطوری که در استعلامی که برای طراحی سکوهای دریائی تولید نفت ابوذر از شرکت های ایرانی شده بود ما با ارائه توانمندی هائی که درکلیه دیسیپلین های مهندسی کسب نموده بودیم وبا شناخت از نیازهای نرم افزاری مربوطه برای طراحی فراساحل و آشنائی با استانداردهای مهندسی انجام این کار را بدون کمک خارجی اعلام نمودیم.
کارفرما (شرکت مهندسی و ساخت تاسیسات دریائی) که از انجام کار با همکاری خارجی اصرار نمی ورزید پیشنهاد ما را با توجه به قیمت مناسبی که ارائه دادیم قبول نمودند و این کار که برای اولین بار و دراین مقیاس درایران انجام می یافت برگ جدیدی درانجام کار توسط شرکت های مهندسی کلید خورد.
*از روزی که توانستید سکوی ابوذر را به بهره‌برداری برسانید تا کنون چه تغییری در این باور ایجاد شده است؟
بعد از طراحی و ساخت ونصب سکوی ابوذر که با همکاری نزدیک کارفرما، مشاور، سازنده و پیمانکار انجام پذیرفت صنعت فراساحل ایران چنان دگرگون شد که در حال حاضر چندین شرکت مهندسی و ساخت درایران دارای توانمندی مهندسی و ساخت سکوهای دریائی و خطوط لوله زیردریائی می باشند و می توانند نیازهای مهندسی و ساخت تاسیسات فراساحل در خلیج فارس و دریای خزر را برآورده سازند و در پروژه های برون مرزی هم رقابت کنند.
علاوه بر طراحی و مهندسی سکوهای ابوذر ما در مناقصه طراحی پایه واحدهای Open Art پالایشگاه حمص سوریه شرکت نمودیم واین اولیه باری بود که اقدام به صدور خدمات طراحی ومهندسی می کردیم.
با اشتیاق تمام دراین مناقصه شرکت نمودیم و تصمیم برآن گرفتیم که دربخش فنی پیشنهاد نهایت تلاش خود را بکنیم که نقطه ضعفی نداشته باشیم. کارفرمای سوریه ای یک آزمون طراحی فرآیندی (Process design) دراسناد مناقصه لحاظ کرده بود و شرط قبولی برای بازنمودن پاکات مالی این بود که دراین آزمون پاسخ صحیح ارائه شود. تصمیم گرفتیم محاسبات فرآیندی را با دقت هرچه بیشتر انجام دهیم بطوری که موفق شدیم کلیه پاسخ ها را با دقت بالا ارائه دهیم و مورد قبول آنها واقع شویم.
وقتی پاکت‌ها را باز کردند قیمت ما نسبت به خارجی ها پائین تر بود و بلافاصله ما را برنده اعلام نمودند.
پس از انجام موفقیت آمیز طراحی پایه واحدهای Open Art پالایشگا حمص مراتب را به شرکت های پالایش نفت ایران اعلام نمودیم و آگاهی خود را جهت انجام طراحی پایه واحد Open Art پالایشگاه نفت لاوان که اولین کار طراحی پایه بود که به شرکت ایرانی واگذار می شد اعلام نمودیم و درمناقصه مربوطه برنده شدیم و طراحی پایه موردنظر را با موفقیت بانجام رساندیم.
*کار در سوریه با ایران چه تفاوتی داشت؟
سوریه ای ها به توان فنی ایرانی ها واقف بودند و نظر مساعدی در شرکت دادن ایرانی ها در مناقصات نشان می دادند، از اینرو اخذ کار در سوریه درصورت مزیت اقتصادی مشکل نبود. آنها درانجام تعهدات مالی خود بسیار بهتر از کارفرماهای ایرانی عمل می نمودند و پرداخت ها ازطریق اعتبارنامه ارزی صورت می پذیرفت.
برای بازاریابی در سوریه با یک شرکت سوریه ای قرارداد منعقد نمودیم که طی آن مناقصه های مهندسی در سوریه را به اطلاع ما می رساند و پیگیری های لازم را پس از ارائه پیشنهاد بعهده می گرفت.
درمدتی که برای سوریه کار می کردیم ۶ پروژه طراحی و مهندسی در پالایشگاه نفت ، خطوط لوله و تلمبه خانه نفت و یک پروژه مطالعات فنی واقتصادی استخراج معدن و تولید زئولیت بانجام رساندیم.
*این زمینه‌های مختلف کاری، تخصص شما را مشتت نمی‌کرد؟
ما برای ارائه خدمات طراحی و مهندسی در صنعت نفت و گاز تمام دیسیپلین های لازم ایجاد نمودیم و خلاقیت و نوآوری را دراین دیسیپلین ها تشویق می کردیم از اینرو توانمندی خوبی در پروژه های سیویل ، معدن ، نفت ، گاز و پتروشیمی بوجود آوردیم و در ۱۱ رشته در طبقه‌بندی‌های سازمان برنامه صلاحیت انجام خدمات کسب نمودیم.
*در خود طراحی پتروشیمی رده چند داشتید؟
رده یک.
*پروژه‌های برجسته به غیر از اینهایی که گفتید؟
پروژه های برجسته شرکت ناموران بغیر از آنچه که اشاره شد عبارت اند از:
• طراحی تزریق گاز میدان نفتی مارون
• طراحی آشیانه دهانه پهن هواپیماهای بوئینگ ۷۴۷
• طراحی واحد تصفیه گازها و مایعات ترش پالایشگاه بندرعباس
• طراحی سیستم تغلیظ سنگ آهن گل گهر
• طراحی واحد بوتادین
• طراحی ایستگاه های تراکم گاز (درانتقال و تزریق گاز)
• طراحی سیستم های جمع آوری و تزریق گاز به میادین نفت
• طراحی واحد سوم جداسازی میعانات گازی (NF۳) بندرامام
• طراحی پلیمرهای مهندسی (پلی کربنات و اپوکسی رزین)
• طراحی شبکه های گازرسانی شهری
• طراحی خطوط لوله و سیستم های تصفیه و توزیع آب
• طراحی پلی اتیلن ترفتالیت
• طراحی واحدهای افزایش بنزین پالایشگاه اصفهان
• طراحی واحد متانول
• طراحی واحد اوره و آمونیاک
*در کدام مقطع انگیزه‌مندی بیشتر شده بود؟
در سال های آخر دهه ۱۳۷۰ آقای مهندس نعمت زاده و آقای مهندس نجابت در سپردن اجرای کار به پروژه های پتروشیمی به مشارکت ایرانی‌ وخارجی گام جدی برداشتند. ایشان می توانستند کارها را مستقیما به شرکت های خارجی واگذار نمایند ولی باور داشتند که از توان نیروی داخلی بایستی استفاده نمود. در این رهگذرشرکت های مهندسی جدیدی نیز پا به عرصه کاری گذاشتند و توانمندی شرکت های مهندسی ایرانی افزایش چشم گیری یافت.
*با گذر اجمالی از روزهایی که پشت سر گذاشتید، امروز در جایی که هستیم مهم‌ ترین مانع برای ادامه کار به نظر شما چیست؟ باز هم به نظر می‌رسد که جایگاه شرکت‌های داخلی حداقل درک نشده یا شرکت‌ها از جایی به بعد برای ارتقای تخصص خودشان تلاش نکردند و این رشد از یک مقطع متوقف شده است؟
شرکت های مهندسی مشاور تلاش زیادی در حفظ کسب و کار خود نمودند و اگرچه موفق به ایجاد فن آوری در واحدهای فرآیند (Process design) نشدند لکن توانمندی خوبی در انجام طراحی تفصیلی پروژه ها کسب نمودند.
در گذشته تعداد شرکت های مهندسی مشاور صنایع نفت انگشت شمار بود در حالیکه در حال حاضر بیش از ۵۰ شرکت مهندسی مشاور برای صنایع نفت داریم و رقابت بین شرکت های ایرانی بسیار فشرده شده است.
می توان گفت که دانش افزائی شرکت های مهندسی نسبت به گذشته کم شده است. ودر نوآوری از خود حرکت چشم گیری نشان نمی دهند.
*یعنی خودشان توان برای انجام کار را در خود نمی‌دیدند؟
نوآوری و تولید فن آوری هزینه بر است و شرکت های مهندسی به تنهائی و بدون حمایت علاقه ای به تولید فن آوری نشان نمی دهند. در حال حاضر که شرکت های خارجی حضور کمتری در ایران دارند نیاز به خلاقیت برای انجام صحیح تر و سریع تر کارها بیشتر احساس می شود.
*ارائه کار به شرکت‌های داخلی در شرایط مساعدی است؟
اگر به سال های گذشته بنگریم ملاحظه خواهیم نمود که شرکت های ایرانی ۳۰ درصد کارها را انجام می دادند و ۷۰ درصد توسط شرکت های خارجی انجام می شد. حال که خارجی های حضور بسیار کمی دارند فرصت کاری برای ۷۰ درصد مورداشاره فرصت خوبی است لکن استفاده از این فرصت نیاز به خلاقیت و نوآوری و پشتکاردارد و بایستی گام های جدیدی برای استفاده از آن برداشت.
*جالب است شما این مساله که داخلی‌ها آن را تهدید می‌دانند فرصت می‌دانید.
کاملا فرصت است. بالاترین فرصتی است که نصیب شرکت های ایرانی در تاریخ کشور شده است.
*نظر شما راجع به فرار مغزها و متخصصان چیست؟
تعداد کارشناسانی که در دهه گذشته تجربه آموخته اند بسیار است و این تجارب برای شرکت های خارجی ارزنده است و پیشنهادهائی که برای کارشناسان ایرانی می دهند وسوسه انگیز است زیرا شرایط مالی بهتری برای آنها فراهم می شود. بگذریم که شرایط اجتماعی آنها نیز بهتر است.
*شاید شرایط داخلی برای ادامه کار آنها مهیا نمی‌شود.
اگر چه شرایط فنی ما رشد داشته است ولی شرایط مالی و اجتماعی ما رشدی نداشته است. اگر نتوانیم شرایط مالی و اجتماعی بهتری ایجاد کنیم فرار مغزها استمرار خواهد داشت و هزینه آموزش درایران بسیار افزایش خواهد یافت.
*شما هیچ وقت انگیزه‌ای پیدا کردید که در کنار فروش خدمات سراغ تولید بروید؟‍
من این ایده را داشتم ولی تنها بودم. در حال حاضر دریک پروژه تولیدی سرمایه گذاری نموده ام.
*از همراهان شما در این دوره بعد از انقلاب در ناموران چند مدیر از سال ۵۷ به بعد با شما بودند؟
۵ مدیر
*از این جمع چقدر در چارت شرکت فعلی هستند؟
دو نفر
*برنامه‌ای ندارید که شرکت ناموران را به بورس ببرید؟
در حال حاضر من در مدیریت شرکت ناموران نقشی ندارم ولی به یاد دارم بحث ورود به بورس زمانی مطرح بود.
*اگر برگردید به سال ۵۷ همین راه را می‌روید؟
بله.
*بزرگ‌‌ترین اشتباه شما چه بود؟
بزرگ‌ترین اشتباهم این بود که کار مدیریت را بدون گذراندن دوره های مدیریت آغاز نمودم و ادامه دادم. معتقدم که تنها تخصص مهندسی برای مدیریت کافی نیست.
*سابقه تدریس هم دارید؟
تدریس نه ولی به طور مقطعی موضوعی ازحرفه مدیریت پروژه و طراحی ومهندسی برای سخنرانی در دانشگاه ارائه می دهم.
*از کارها و برنامه‌هایی که دارید بگویید.
در بخش بالادستی، شرکتی درحال تاسیس دارم در حال حاضر ابزاری ساخته ایم که موقعیت مته حفاری در ته چاه و تعدادی پارامتر را اندازه گیری می کند، که اگر تولیدش به صرفه باشد آنرا تولید خواهیم نمود. در نظر دارم که خدمات مهندسی و ساخت درصنعت بالادستی نفت ارائه دهم.
*آیا پیش آمده که پیشنهادی به کارفرما بدهید و منتظر مناقصه نباشید؟
در زمان جنگ که انتقال نفت به نقطه ای دورتر از خارک مطرح بود انواع روش ها و مسیرهای ممکن را مورد مطالعه قراردادیم ودرنهایت پیشنهاد استفاده از خط لوله موجود سراسری گاز را برای انتقال نفت به میان کشیدیم که تحت عنوان پروژه محرم خدمات طراحی و مهندسی آنرا ارائه دادیم.
*با توجه به تجربه کار در دوران مختلف فکر می‌کنید فساد اداری چه وضعیتی پیدا کرده است؟
فساد اداری بیشتر شده ،کاغذبازی زیادتر شده و ریسک پذیری کم. پرهیز از امکان برخورد با دستگاه های نظارتی نظیر بازرسی کل کشور نیز فرآیند تصمیم گیری را کند و در مواردی متوقف نموده است.
*در رده‌های مختلف مدیران اداری، بالا به پایین کدام بیشتر است؟
در رده های پایین تر بیشتر است.
*آقای مهندس چرا در ایران شرکت‌هایی که تکنولوژی می‌فروشند مثل تاپسو و... شکل نگرفتند؟
علت عمده آن است که سودآوری بیشتر بعنوان ارزش کسب و کار در اذهان جای گرفته است درحالی که لازمه دستیابی به فن آوری ایجاد انگیزش، پژوهش و صرف هزینه است. زمانی که کسب و کارها بهتر از حال بود ایجاد انگیزش و پژوهش موردتوجه نبود و آینده ای برای آن متصور نبودند چه برسد به شرایط فعلی که شرکت ها با مسائل مالی دست و پنچه نرم می کنند.
*شما در ناموران تحقیق و توسعه داشتید؟
بله داشتیم اگرچه کند پیش می رفت.
*چرا از ناموران خارج شدید و چه چشم‌اندازی برایش قائلید؟
من از مدیریت ناموران کناره گیری کردم زیرا سهامداران اشتیاق زیادی برای فروش این شرکت که حاصل سال ها تلاش و زحمت و ایجاد سازمانی با انگیزش برای توسعه بود داشتند. درشرایطی که اشتیاق فروش زیاد است انگیزه های مدیریتی/راهبردی فروکش می کند.
*کادرسازی نکردید؟
خیر
*امکان‌پذیر نبود سهام بقیه را بگیرید؟
سهم عمده نداشتم و توان خرید هم نداشتم. من توانستم ۲۸ سال اداره شرکت ناموران را با ده سهامدار موظف با کار تیمی بعهده بگیرم.
*اینجا چقدر سهام دارید؟
در شرکت ناموران پژوهش و توسعه ۶۹ درصد سهم دارم و در سمت رئیس هیئت مدیره امور راهبردی و بازاریابی را عهده دارم.
*توصیه‌ای برای کسانی که فعال هستند یا می‌خواهند کاری را شروع کنند، دارید؟‍
در حال حاضر زمینه برای کارآفرینی بسیار زیاد است. باید دنبال ایده‌های نو و خلاق بود. اگر مهندسان دراین خصوص متحول شوند از موانع زیادی خواهیم گذشت.
صنعت بالادستی نفت نیازمند کمک می باشد و درحال حاضر شرکت های خارجی دراین صنعت فعال اند و می توان توانمندی خود را در این زمینه افزایش داد.
صنعت بالادستی نفت بسیار سودآور است. هیچ صنعتی اینقدر سودآور نیست.
ما ۵ تا ۸ دلار هزینه می‌کنیم ۱۰۰ دلار می فروشیم در حالی که در صنایع دیگر نرخ سودآوری قابل مقایسه نیست.

Share/Save/Bookmark


نام :
نام خانوادگی:
آدرس ايميل :
نام کاربری :
کلمه عبور:

نفت برنت

۶۳.۷

نفت خام وست تگزاس ( $/ بشکه )

۶۰.۱۲

نفت خام اوپک

۶۱.۵۲

گاز طبیعی- نایمکس Mbtu/$

۳.۱۳

طلا (دلار/ اونس )

۱۲۷۸.۹

سنگ آهن- دلار/تن

۶۲.۷۴

مس- دلار/پوند

۳.۱۵