۱
 
کد مطلب: 2688
 
نفت شیل؛ بازیگر تعیین کننده آینده نفت در دنیا
 
تاریخ انتشار : پنجشنبه ۲۵ اسفند ۱۳۹۰ ساعت ۱۰:۴۱
احمد عارفی 

واژه شیل نفتی یا Oil Shale به هر صخره رسوبی (Sedimentary Rock) که شامل مواد جامد قیری مانند است که به آنها، کروژن (Kerogen) هم گفته می شود اشاره دارد . به نفت خام غیرمتعارفی که از این شیل های نفتی با کمک انحلال حرارتی، پیرولیز و یا هیدروژن¬دهی استخراج می گردد اصطلاحاً نفت شیل (Shale Oil) یا نفت کروژن هم گفته می شود. شیل نفتی به میزان کافی حاوی نفت است و می¬تواند بدون هیچ فرآیند اضافه¬ای بسوزد. همچنین می توان بر روی شیل نفتی عملیات استخراج صورت گیرد و به کمک فرآیندهایی نفت تولید شود . با این وجود استخراج نفت از شیل نفتی خیلی پیچیده¬تر و گرانتر از استخراج نفت متعارف است. مواد نفتی موجود در شیل بصورت جامد هستند و نمی توانند بصورت مستقیم به سطح زمین پمپاژ شوند. شیل نفتی باید ابتدا استخراج گردد و سپس در معرض حرارت با دمای بالا (حدوداً ۵۰۰ درجه سانتیگراد) قرار گیرد که به این عملیات اصطلاحاً تقطیر (Retorting) گفته می شود ، پس از آن محصول خروجی بصورت مایع جمع آوری می شود.
در تحقیقی که در سال ۲۰۰۵ انجام شد ، مجموع ذخایر نفت شیل در دنیا ۴۱۱ گیگا تن که معادل ۲.۸ تا ۳.۳ تریلیون بشکه است ، تخمین زده شد که البته همه آن قابل بازیافت نیست. این رقم از کل ذخایر اثبات شده نفت متعارف دنیا که در اواخر سال ۲۰۱۰ حدود ۱.۳۸ تریلیون بشکه اعلام شده است فراتر است.
ایالات متحده امریکا بزرگترین ذخایر شیل نفتی جهان را داراست که در منطقه Green River Formation که ۳ بخش کلرادو، یوتا و وایومینگ را در برمی کیرد واقع شده است . ذخایر نفت شیل ایالات متحده ۶۲ درصد از منابع جهان را در بر می گیرد. روسیه، برزیل و ایالات متحده روی هم رفته ۸۶ درصد از ذخایر نفت شیل دنیا را در اختیار دارند. باقیمانده ذخایر نفت شیل بطور عمده در شمال غربی چین واقع شده است. تحقیقات نشان داده است که ذخایر منطقه Green River Formation در محدوده ۱.۲ تا ۱.۸ تریلیون بشکه است . اگر چه همه این نفت قابل استحصال نیست با این وجود با یک تخمین منطقی حتی اگر ۸۰۰ میلیارد بشکه آن قابل استحصال باشد این به این معناست که میزان نفت قابل استفاده از شیل نفتی ایالات متحده ۳ برابر بیشتر از کل ذخایر نفت اثبات شده عربستان سعودی (دارنده بزرگترین ذخایر نفتی دنیا) است .
شیل نفتی را می توان با استفاده از دو روش استخراج کرد : استخراج زیرزمینی (Underground Mining) و استخراج سطحی (Surface Mining). بعد از عملیات فوق شیل نفتی به تاسیسات تقطیر (Retorting) انتقال می یابد .در آن جا اجزاء نفتی شیل از اجزاء معدنی آن توسط یک فرآیند حرارتی جدا می شود . فرآیندهای موجود تاثیرات منفی زیست محیطی از قبیل گرم شدن جهانی، انتشار گازهای گلخانه ای، تاثیر بر روی آبهای زیر زمینی و ... را در پی دارد. بطور کلی شاید بتوان گفت اثرات نامطلوب زیست محیطی، نبود تکنولوژی مناسب و هزینه بالای تولید نفت از شیل نفتی ( که امروزه ۶۰ دلار بر بشکه برآورد می شود ) از موانع عمده در توسعه صنعت شیل محسوب می شود .
با وجود همه این تفاسیر، اقتصادی شدن تکنولوژی استخراج گاز شیل در سالهای اخیر و معرفی تکنولوژی جدید شرکت نفت شل (Shell) در توسعه شیل های نفتی که ۲۳ سال در این زمینه در حال تحقیق و بررسی است باعث نگرانی قدرت های نفتی امروز شده است. در تکنولوژی جدید شرکت شل که فرآیند تبدیل درجا (In situ Conversion Process-ICP) نامیده می شود دیگر نیازی به استخراج شیل و سپس استحصال نفت از آن نیست بلکه به گونه ای است که قابلیت استحصال در جای نفت را همانند چاههای نفت امروزی را دارد. 

فرآیند ICP شامل حرارت دهی شیل نفتی در زیرزمین با استفاده از گرمکن های الکتریکی است که در گودال های عمیق عمودی درون شیل قرار داده می شود این حجم از شیل نفتی در یک دوره زمانی ۲ تا ۳ سال گرم می شود تا زمانی که به دمای ۶۵۰ تا ۷۰۰ درجه فارنهایت (۳۴۰-۳۷۰ درجه سانتیگراد) می رسد که در این نقطه، نفت از شیل جدا شده و توسط چاههای حفرشده به سطح زمین انتقال می یابد. در این تکنولوژی همچنین از یک حصار زیرزمینی که دیوار منجمد (Freeze Wall) نامیده میشود استفاده میگردد، این دیوار بوسیله پمپ کردن یک سیال خنک کننده به درون یک سری دیوارهایی که در اطراف محدوده پروژه ساخته شده، ایجاد می شود و جهت ممانعت از ورود آبهای زیرزمینی به محدوده پروژه و همچنین جلوگیری از خروج هیدروکربنهای ایجاد شده از این محدوده، مورد استفاده قرار می گیرد.
شل هم اکنون با استفاده از فرآیند ICP یک پروژه کوچک در منطقه Colorado را با موفقیت به اجرا رسانده است که قابلیت استخراج ۱۴۰۰ بشکه نفت سبک بعلاوه گاز همراه را دارد. با وجود اینکه فرآیند شل در مقیاس تجاری اثبات نشده است اما از طرف دپارتمان انرژی آمریکا و دیگر موسسات معتبر بین المللی به عنوان یک تکنولوژی قابل اعتماد در آینده، مورد توجه قرار گرفته است.
Share/Save/Bookmark


M-Behboodi
Iran, Islamic Republic of
۱۳۹۳-۱۱-۰۵ ۱۵:۳۸:۱۱
بسیار جالب است
 
نام :
نام خانوادگی:
آدرس ايميل :
نام کاربری :
کلمه عبور:

نفت برنت

۶۳.۷

نفت خام وست تگزاس ( $/ بشکه )

۶۰.۱۲

نفت خام اوپک

۶۱.۵۲

گاز طبیعی- نایمکس Mbtu/$

۳.۱۳

طلا (دلار/ اونس )

۱۲۷۸.۹

سنگ آهن- دلار/تن

۶۲.۷۴

مس- دلار/پوند

۳.۱۵