کد مطلب: 79304
 
پیامدهای برجام در حوزه نفت و گاز
 
دسترسي به تجهيزات كليدي و اخذ تكنولوژي از جمله گشايش هاي مهم ايجاد شده در فضاي پس از برجام است كه موجب افزايش توليد نفت و گاز كشور نیز شده است.
تاریخ انتشار : دوشنبه ۲۷ دی ۱۳۹۵ ساعت ۱۱:۲۰
حسن محمدی: معاونت امور بین الملل وزارت نفت که بررسی قراردادهای بین المللی نفتی و روابط نفتی ایران با کشورهای همسایه از اهم وظایف اش است نه تنها نبض وزارتخانه بلکه به نوعی نبض بخش مهمی از اقتصاد کشور محسوب می شود. در دولت یازدهم این جایگاه از میانه راه به عهده به امیرحسین زمانی نیا عضو تیم مذاکره کننده هسته ای گذاشته شد. به دلیل نیاز وزارت نفت به توانایی و تخصص ویژه وی، او به جمع نفتی ها اضافه و معاون امور بین الملل وزارت نفت شد.پایگاه خبری امیدملی ایرانیان در خصوص دستاوردهای حوزه نفت و پتروشیمی در دوره پسابرجام با دکتر امیرحسین زمانی نیا، معاون امور بین الملل وزارت نفت، گفت وگو کرده است.

یکی از مهمترین تحریم های هسته ای تحریم حوزه نفت بود که برخی می گویند از همان آغاز مذاکرات و برخی معتقدند از روز اول اجرایی شدن برجام دیوار تحریم این حوزه به سرعت شکسته شد. شما دستاوردهاي برجام در حوزه نفت را تشریح کنید.

تولید نفت خام ایران از سال 1391 با اعمال تحریم های بین المللی روندی نزولی را آغاز نمود به طوری که از 9/3 ميليون بشكه در روز در سال 1390 به 8/2 ميليون بشکه در روز در سال 1392 کاهش یافت. صادرات نفت خام در همين زمان از 2/2 ميليون بشكه در روز به يك ميليون بشكه در روز محدود گرديد. اگر برجامي در كار نبود، در حال حاضر صادرات نفت خام كشورمان به صفر مي رسيد.



در مقایسه با قبل از برجام، تولید نفت خام، مايعات و میعانات گازی بيش از 31 درصد افزايش يافته است.

در مقایسه با قبل از برجام، تولید گاز طبیعی غنی حدود 16 درصد افزايش يافته است.

در مقايسه با قبل از برجام، صادرات نفت خام و ميعانات گازي بيش از 100 درصد افزايش يافته است.

اثر مهم این کاهش چه بود؟

این کاهش جایگاه ایران را در اوپک از دومین تولید‌کننده و صادر کننده نفت (پس از عربستان سعودی) به رتبه پنجم پس از عربستان، عراق، کویت و امارات متحده عربی تنزل داد. به دلیل تحریم های بین المللی، روند توسعه فازهای مختلف میدان گازی پارس جنوبی بسیار کُند شد و همواره از برنامه پیش بینی شده عقب تر بوده است.

با این اوضاف، امروز و در دروه پسابرجام دو حوزه نفت خام و میعانات گازی باید رشد کرده باشد. وضعیت ما در این دو حوزه چگونه است؟

در حال حاضر صادرات نفت خام و ميعانات گازي كشور به طور متوسط به بيش از 5/2 ميليون بشكه در روز (در برخي از ماهها از 8/2 ميليون بشکه در روز نيز فراتر رفته است) رسيده است و تولید گاز غنی کشور از 635 میلیون متر مکعب در روز در سال 1392، هم اكنون به طور متوسط به 734 میلیون متر مکعب در روز افزایش یافته است (حداكثر توليد گاز در سالجاری 900 ميليون متر مكعب در روز بوده است).

در مقایسه با قبل از برجام، تولید نفت خام، مايعات و میعانات گازی بيش از 31 درصد افزايش يافته است، همچنین امروز تولید گاز طبیعی غنی حدود 16 درصد افزايش يافته و در مقايسه با قبل از برجام، صادرات نفت خام و ميعانات گازي شاهد بيش از 100 درصد افزايش هستیم.


شما به کاهش جایگاه ایران در اوپک اشاره کردید. برجام در موفقيت سياست هاي ايران در اوپك چه تاثیری داشت؟

نتیجه مستقیم افزایش ظرفیت تولید نفت و صادرات آن، موفقیت اخیر وزارت نفت در دستیابی به توسعه سهمیه بازار نفت در کنار اهداف قیمتی آن در سازمان اوپک مي باشد که بدون شک متاثر از اجرايي شدن برجام و فعال شدن دیپلماسی نفتی کشور در راستای ارتقای امنیت ملی کشور بوده است.

افزایش ظرفیت تولید و صادرات کشورهای عضو اوپک نقش بسزایی در تعیین جایگاه آن کشورها در اوپک و تاثیر آنها بر تدوین خط مشی ها و سیاست های آن سازمان دارد که این امر پس از اجرایی شدن برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) میسر و موجبات افزایش درآمد ملی، ارتقای امنیت انرژی و به تبع آن افزایش ضریب امنیت ملی کشور گردید.


امكان دسترسي به تامين كنندگان اصلي با قيمت هاي رقابتي ميسر شد.
با توجه به امكان حضور شركت هاي مختلف در ارائه خدمات و برداشته شدن انحصار حضور شركت هاي تامين كننده خدمات، قيمت هاي خدمات اصلي و پرهزينه مورد نياز صنعت نفت بطور قابل توجهي كاهش يافته است.

دسترسی به تجهیزات و فروشنده های اصلی پس از توافق هسته ای تغییری کرده است؟

بله.دسترسي به تجهيزات كليدي و اخذ تكنولوژي از جمله گشايش هاي مهم ايجاد شده در فضاي پس از برجام است كه موجب افزايش توليد نفت و گاز كشور نیز شده است. علاوه بر آن، با اجراي برجام، امكان دسترسي به تامين كنندگان اصلي با قيمت هاي رقابتي ميسر و با توجه به امكان حضور شركتهاي مختلف در ارائه خدمات و برداشته شدن انحصار حضور شركت هاي تامين كننده خدمات،قيمت هاي خدمات اصلي و پرهزينه مورد نياز صنعت نفت به طور قابل توجهي كاهش يافت. همچنين همانگونه كه ذكر شد بدليل دسترسي مستقيم و بدون واسطه به صاحبان تكنولوژي، شركت هاي اصلي ارائه‌كننده خدمات و كالاها، سرعت اجراي طرح ها با استانداردهاي بالاتر افزايش يافته و در عين حال كاهش هزينه ها را موجب شده است. با لغو تحريم هاي مربوط به سرمايه گذاري در صنعت نفت و گاز، هيات هاي متعدد سرمايه گذاري از كشورهاي مختلف آسيايي و اروپايي در مقايسه با قبل از لغو تحريم ها جهت انعقاد قرارداد يا تفاهم‌نامه با شركتهاي مختلف صنعت نفت مذاكره داشته اند. وزارت نفت از انجام مذاكرات با شركت هاي نفتي بين المللي و انعقاد تفاهم نامه بين شركت هاي تابعه خود با اين شركت ها، همواره دو هدف عمده پيگيري کرده است.

اول؛ شناسايي شركت هاي فعال و موثر در فعاليت هاي بالادستي كه آمادگي فعاليت جدي در حوزه اكتشاف، توسعه و توليد ميادين نفتي ايران را دارند که در اين رابطه 29 شركت بين المللي و 11 شركت ايراني مورد تاييد قرار گرفته اند.

دوم؛ شكستن سد ذهني شركت هاي بين المللي در مورد تحريم هاي بالادستي صنعت نفت ايران از طريق ايجاد رقابت بين ايشان، كه در نتيجه صفي از شركتهاي معتبر بين المللي كماكان جهت اعلام آمادگي و حضور در طرح هاي بالادستي صنعت نفت ايران بوجود آورده كه اين امر، احتمال موفقيت مناقصه هاي بين المللي در مورد توسعه و توليد ميادين نفتي را به شدت افزايش خواهد داد.

در اين خصوص، فقط شركت ملي نفت ايران تاكنون با 22 شركت بين المللي تفاهم نامه همكاري امضاء نموده است كه جمع مبلغ پروژه هاي مورد مذاكره، چهل (40) ميليارد دلار برآورد مي‌گردد.

دستاوردهاي برجام در حوزه پتروشيمي چه بوده است؟

پس از برجام گشايش هاي متعددي در بخش هاي مختلف صنعت پتروشيمي از جمله دستيابي به تجهيزات و تكنولوژي هاي مورد نياز صنعت، جذب سرمايه گذاري و فراهم شدن زمينه صادرات محصولات پتروشيمي رخ داد از جمله، برگزاری مناقصه بین­المللی برای احداث واحدهايASU و در جريان بودن مراحل انعقاد قرارداد و یا مذاکراه با شرکت­های ژاپني و سوییسي جهت احداث واحدهای اوره و آمونیاک.

در حوزه پتروشیمی دستاوردها بسیار زیاد و برجسته است. صدور اجازه همکاری با ایران برای شرکت­ های معتبر فعال در حوزه فناوري جهت اخذ تکنولوژی و عملیاتی شدن موضوع اخذ لیسانس از شرکت هاي معتبر برای پروژه گوگرد زدایی از نفت و گاز و بنزین سازی پالایشگاههاي كشور از جمله این موفقیت هاست.

همچنین حضور شركت هاي معتبر در مناقصات پروژه لوله هاي مربوط به ساخت داخل ده گروه خانواده كالايي كه با هدف انتقال تكنولوژي و بهره برداري حداكثري از توان ساخت داخل تعريف گرديده است و رفع توقيف از دستگاه هاي توربين گازي، كمپرسورها و محفظه احتراق توربين ها و نيز خريد دستگاه هاي ديگر از موارد مهم دستاوردهای پس از برجام در حوزه پتروشیمی است.

انجام مذاکرات و انعقاد تفاهم نامه هاي همكاري به منظور اخذ لیسانس و دانش فنی واحدهاي مختلف پتروشيمي ها و انعقاد تفاهم نامه، قرارداد خدمات فاينانس، سرمايه گذاري مشترك با شركت هاي معتبر بين المللي جهت اجرايي نمودن پروژه هاي متعدد در صنعت پتروشيمي به ارزش بيش از 10 ميليارد دلار تاكنون دستاوردهای مهمی است که پیش از توافق هسته ای در این حوزه ها با مشکلات عدیده ای مواجه بودیم.

پس لطفا بفرمایید در صورت عدم توافق هسته‌اي امروز صنعت نفت کشور در چه وضعیتی بود؟

در صورت عدم وجود برجام، هيچكدام از موفقيت هاي مذكور اتفاق نمي افتاد و علاوه بر آن صادرات نفت خام كشور نيز به صفرمي رسيد كه اين امر موجب تنزل جايگاه ايران در اوپك و عدم تاثيرپذيري آن سازمان از سياست هاي كلان انرژي كشور مي شد.

با توجه به وابستگي بخش زيادي از درآمدهاي بودجه دولت و نيز سهم زياد درآمدهاي نفتي در درآمدهاي ارزي كشور، مشكلات اقتصادي وسيعي براي اقتصاد كلان كشور اتفاق مي افتاد. در خصوص نتايج قطع صادرات نفت خام كشور و تنگناهاي بانكي و مالي پيشنهاد مي شود نظر اقصاددانان كشور نيز جويا گردد.

Share/Save/Bookmark


نام :
نام خانوادگی:
آدرس ايميل :
نام کاربری :
کلمه عبور:

نفت برنت

۶۳.۷

نفت خام وست تگزاس ( $/ بشکه )

۶۰.۱۲

نفت خام اوپک

۶۱.۵۲

گاز طبیعی- نایمکس Mbtu/$

۳.۱۳

طلا (دلار/ اونس )

۱۲۷۸.۹

سنگ آهن- دلار/تن

۶۲.۷۴

مس- دلار/پوند

۳.۱۵