نکونیوز - پایگاه تحلیلی خبری نفت ، انرژی و اقتصاد 16 فروردين 1395 ساعت 21:04 http://neconews.com/vdcgn393.ak9t34prra.html -------------------------------------------------- دکتر بهروزی‌فر در گفت‌وگو با "نکونیوز": عنوان : حضور ایران در دوحه،بازی دوسر باخت است برای جذب سرمایه خارجی باید در داخل به ثبات برسیم -------------------------------------------------- این روزها بحث "فریز نفتی" و اجلاس دوحه در رأس اخبار نفتی ایران و احتمالاً سایر کشورهای عضو و غیرعضو اوپک قرار گرفته است. مساله دعوت از کشورها و واکنش آن‌ها به این حضور و تصمیم‌گیری پیش از اجلاس اصلی سازمان، اخبار اصلی نفتی را در ایران تشکیل می‌دهد. متن : این روزها بحث "فریز نفتی" و اجلاس دوحه در رأس اخبار نفتی ایران و احتمالاً سایر کشورهای عضو و غیرعضو اوپک قرار گرفته است. مساله دعوت از کشورها و واکنش آن ها به این حضور و تصمیم گیری پیش از اجلاس اصلی سازمان، اخبار اصلی نفتی را در ایران تشکیل می دهد. اين كشورها در تلاشند تا طرح "فريز نفتي" را به منظور تثبيت ميزان توليد نفت به اجرا بگذارند تا از اين راه قيمت طلاي سياه را مورد حمايت قرار دهند. رسيدن به توافق بر سر طرح توقف افزايش توليد در این شرایط اگرچه پيشرفت هايي داشته، اما چالش هايي را نيز در این مسیر به وجود آورده است. این در حالی است که برخی از کارشناسان با تاکید بر انجام رایزنی پیش از اجلاس اصلی، معتقدند بهای نفت را به هر قیمتی باید از سقوط بیشتر، برحذر داشت. هستند اما کارشناسانی که معتقدند این طرح نباید برای ایرانی که سال ها در تحریم بوده و جایگاهش را به ناحق دیگران گرفته اند، اجرایی شود و به همین دلیل، ایران تنها باید ناظر بر این اجلاس و به اصطلاح از دور، دستی بر آتش داشته باشد. با دکتر مرتضی بهروزی فر، کارشناس ارشد انرژی در مؤسسه مطالعات بین المللی انرژی (IIES) به گفت وگو نشستیم. کارشناسی که معتقد است عدم افزایش تولید نفت، "خیانت به ملت ایران" و وزیر نفت در این باره، بهترین تصمیم را اتخاذ کرده است. گفت و گوی نکونیوز با دکتر بهروزی فر را می خوانید: *************************************** نظر شما به عنوان یک کارشناس در خصوص اجلاس دوحه و محتوای مذاکرات آن با هدف "فریز نفتی" چیست و نقش ایران را در این زمینه چگونه ارزیابی می کنید؟ به نظر من، شرکت ایران در این اجلاس در حد وزیر (که گویا صحبت آن شده بود)، اصلاً به صلاح نیست. از نظر من، حضور آقای زنگنه در این اجلاس، یک بازی دو سر باخت است! ببینید این را قبلاً هم به شما گفته ام که به عنوان یک کارشناس، نظر من این است که ایران باید تولید خود را با قدرت افزایش داده و جای خود را در بازار جهانی، بازپس گیرد. یعنی چاره ای به غیر از این ندارد. تصور می کنم اگر کار دیگری در این زمینه صورت گیرد، به مردم ایران خیانت شده است. به عبارت دیگر، وظیفه ما این است که افزایش تولید داشته باشیم. اگر برویم در اجلاس و روی این مساله پافشاری کنیم، پالس خیلی بدی به بازار می دهیم و از طرف دیگر اگر بخواهیم برویم و مساله "فریز نفتی" را بپذیریم، که هم منافع خود را از بین برده ایم که آقای زنگنه هم با این مساله کاملاً مخالف است و هم در داخل مورد هجمه قرار می گیریم! بنابراین شرکت در این اجلاس از نظر من به عنوان کارشناس، برای آقای مهندس زنگنه دو سر باخت است. یعنی نباید در این اجلاس شرکت کنیم؟ یا شرکت نکنیم یا اگر شرکت می کنیم در سطح بسیار پایین، یعنی مثلاً یک کارشناس حضور داشته باشد و چنانچه توافقی حاصل شد، از توافق شان استقبال کنیم. به نظر شما، واقعاً به توافقی می رسند؟ چون بعید می دانم هدف شان آن چیزی باشد که عنوان می کنند. ما چه بخواهیم و چه نخواهیم، کاهش بهای نفت، عربستان و روسیه را به شدت تحت فشار قرار داده است. این ها مجبورند که به هرحال یک جایی با هم به جمع بندی برسند. قبلاً هم عرض کردم؛ در حال حاضر تنها شرایطی است که طی ۱۰۰ سال گذشته، اوضاع به نفع ایران است و حداقل ایران بیشتر از این دچار مشکل نخواهد شد. یعنی وضعیت به گونه ای است که ما در حال افزایش تولید خود هستیم. مشکلات ما با دنیا مثل تحریم ها، برجام و ... حل شده و در مورد انتقال پول، دیگر دچار مشکل نیستیم و نباید تحریم ها را دور بزنیم و ... بنابراین حتی اگر قیمت نفت کاهش پیدا کند و ما افزایش تولید داشته باشیم، وضعیت ما تغییر پیدا نمی کند. در این میان، تنها کسانی متضرر خواهند شد که در چند سال گذشته، جای ایران را گرفته بودند و افزایش تولید داشتند؛ مانند عربستان، روسیه و عراق. بنابراین بگذاریم آنها فکری برای خودشان بکنند! به هرحال، اگر امروز نه، فردا، فردا نه، پس فردا، به هر صورت مجبورند به یک جمع بندی برسند و قیمت نفت را بالا بکشند، چون به شدت تحت فشار قرار دارند. ایران هم می تواند در این میان، به اصطلاح (اقتصادی) یک سواری مجانی بگیرد! قیمت نفت بالا برود به نفع ایران است، بالا نرود بالاخره در همین شرایط هم ، ضرر نمی کند. به همین خاطر، من تصور می کنم حضور آقای زنگنه در این اجلاس دوسر باخت است یعنی اگر برود و روی مواضع به حق ایران پافشاری کند، بازار تحت تأثیر قرار می گیرد و مساله کاهش بهای نفت، گردن ایران می افتد و اگر آن جا، آن ها به توافق برسند و ایران آن را مورد تأیید قرار دهد، از داخل باز هم به حق مورد انتقاد قرار می گیرد. پس بهترین حالت همان است که عرض کردم که منتظر بماند تا خودشان برای مشکل خود، تصمیم بگیرند. باز هم تکرار می کنم تحت هیچ شرایطی به نفع آقای زنگنه نیست که در این اجلاس شرکت کند، ولی اگر خیلی اصرار داریم که حضور داشته باشیم که البته از نظر من خیلی هم لازم نیست برویم، در سطح خیلی خیلی پایین یک تیم کارشناسی بفرستیم که نتیجه اجلاس را به صورت دسته اول داشته باشد و اگر در بهترین حالت ممکن، به جمع بندی خوبی رسیدند، ما فقط از آن حمایت و استقبال کنیم. با توجه به شرایط موجود و شروع ارسال نفت اضافی به بازار که تقریباً مدتی است عملی شده، چشم انداز شما به عنوان یک کارشناس ارشد در حوزه نفت و انرژی در خصوص بهای این ماده حیاتی در سال جدید خورشیدی چیست؟ تا وضعیت عرضه و تقاضا به حال عادی بازنگردد و تنش موجود بین ایران و عربستان فروکش نکند، قیمت نفت به سطح بالایی نخواهد رسید. هرچند در کوتاه مدت ممکن است این اتفاق بیفتد و حداقل نسبت به الآن، قابل قبول تر شود و در آن حد باقی بماند ولی تا کاهش تولید نداشته باشیم و عرضه و تقاضا با هم متوازن نشوند، افزایش قابل قبول قیمت نفت را حداقل در کوتاه مدت نخواهیم داشت. خوب با این ارزیابی، به نظر شما، وضعیت ایران و عربستان به کجا خواهد رسید؟ آیا عربستان قصد کوتاه آمدن ندارد؟ ببینید! همان طور که بارها این مساله را خاطرنشان کرده ام، از نظر من، اگر ایران می خواهد در صحنه بین المللی و معادلات جهانی و نیز در صفحه شطرنجی که یک طرف آن، عربستان است، بازیگری قوی باشد، باید بتواند تعامل خود را با دنیا ادامه دهد. نمی شود با دنیا ارتباط نداشت و بعد هم انتظار داشته باشیم که وضعیت مان در دنیای اقتصادی رو به جلو باشد. تا با غرب وضعیت مان Stable (ثابت) نشود و با اروپا و آمریکا و .... ارتباط خود را تقویت نکنیم، بعید می دانم وضعیت ما با عربستان تقویت شود؛ یعنی اگر عربستان احساس کند که ایران به هر طریقی در حال یافتن جای خود است، مجبور است با ایران تعامل کند ولی اگر وضعیت خود را به همین صورت ادامه دهد، بعید می دانم تعامل مناسبی بین ایران و عربستان شکل بگیرد. با توجه به این که ایران از هم اکنون وارد بازار شده و به نظر می آید که تا حدی مشتری های قدیمی خود را نیز یافته است، فکر می کنید عربستان با این ترتیب راضی می شود که با ایران وارد مذاکره شده و گره بهای نفت را بگشاید؟ هرچند که به نظر می آید در حال حاضر، بحث و تنش سیاسی ایران و عربستان بیش از تنش نفتی میان این دو کشور است. ایران چاره ای جز این ندارد که وارد بازار شود و بازارهای پیشین خود را نیز به دست آورد و شاید حتی یک قدم هم بالاتر رود! با توجه به برنامه ای که ما برای افزایش ظرفیت خود داریم، اگر نتوانیم بازارهای جدیدی پیدا کنیم، عملاً سرمایه گذاری کرده ولی آن را از دست داده ایم؛ چراکه این سرمایه عاطل و باطل می ماند و در این صورت تنها هزینه ای برای ما و کشور محسوب می شود. بنابراین ما علاوه بر این که باید بازار قبلی خود را به دست آوریم، باید به دنبال بازارهای جدید هم باشیم. منظور شما چه نوع بازاری است؟ مثل خرید پالایشگاه در مناطق بزرگ مصرف! این هم نوعی بازار محسوب می شود. در واقع، چاره ای نداریم مگر آن که بازارهای جدیدی برای مصرف پیدا کنیم. و این نکته را توجه داشته باشید که زمانی کشورها و به طور کلی، دنیا و به ویژه کشورهای بزرگ تولیدکننده مثل عربستان، با ما تعامل خواهند کرد که ایران با بشکه های نفتی خود حرف بزند. چرا که اگر مثلاً ایران تنها یک میلیون بشکه نفت برای صادرات داشته باشد، عملاً جایی ندارد که حتی بخواهد با دیگران وارد مذاکره شود. به بیان دیگر، اصلاً به بازی گرفته نمی شود. به نظر شما، چه مدت زمان لازم است تا ایران خود را به این جایگاه برساند؟ برای برگشت به زمان قبل از تحریم ها، احتمالاً پایان سال ۱۳۹۵. یعنی در حالت خوش بینانه چنین است ولی اگر بخواهیم برنامه ها را به طور کامل پیاده کنیم، این امر به سال ۱۳۹۹ بازمی گردد. در خصوص قراردادهای جدید چه نظری دارید؟ آیا واقعاً با این حجم از رفت وآمدها، سرمایه گذاری هایی هم انجام می شود؟ ما تاکنون قراردادی نبسته ایم. فقط با شرکت "توتال" یک سری کارهایی انجام داده ایم که هنوز به نتیجه نرسیده است. ببینید! همان طور که قبلاً هم گفتم ما تا با دنیا تعامل نداشته و وضعیت داخلی خود را به یک ثبات نسبی نرسانیم، سرمایه گذار خارجی هم نمی آید که روی چیزهای موهوم سرمایه گذاری کند.... در حقیقت، فقط میزان رفت وآمدها افزایش یافته و .... در حال حاضر، کشورها در حال ارزیابی کردن ما هستند. درها باز شده ولی باز هم تکرار می کنم تا در داخل به ثبات نرسیم و هر روز بخواهیم یک برنامه ارایه دهیم، نمی توان به این رفت وآمدها امیدی داشت. تا ثبات در کشور برقرار نباشد، هیچ سرمایه گذار خارجی عاقلی وارد کشور ما نخواهد شد. شاید هم بشوند ولی در حد بسیار کم و سرمایه گذاری های کوتاه مدت. کسی که از بیرون ما را می بیند، متوجه می شود که هرکس حرف خودش را می زند و نمی تواند به این کشور و سرمایه گذاری در آن به صورت بلندمدت فکر کند. به عبارت دیگر، بخشی هم که در واقع سرمایه گذاری زیادی می طلبید مثل پتروشیمی، عملاً به سرمایه گذاری بلندمدت نیازمند است و این امر هم .... بله. دقیقاً. کسی که بخواهد سرمایه گذاری کند و در بازار ایران حضور داشته باشد، مسلماً ترجیح می دهد به جای دیگر برود و این سرمایه گذاری را انجام دهد تا به بازگشت سود خود در محیطی امن، بیشتر اعتماد داشته باشد. بنابراین ما باید وضعیت داخلی خود را به یک ثباتی برسانیم تا بتوانیم پذیرای سرمایه گذاران خارجی باشیم. تنش های داخلی که در حال حاضر وجود دارد، نه به نفع اقتصاد است و نه به نفع سرمایه گذار خارجی. ما تا سرمایه گذار خارجی نداشته باشیم، با توجه به وضعیت قیمت ها و شرایط بازار، عملاً راه به جایی نخواهیم برد. همان طور که می دانید دولت هم بسیار مقروض است. (مثلاً صنعت نفت ما ۵۵ میلیارد دلار بدهی دارد) متأسفانه با این وضع، اصلاً امکان ندارد بخواهد از منابع داخلی سرمایه گذاری کند. تا سرمایه گذاری هم وجود نداشته باشد، تولید ایجاد نمی شود، تا سرمایه گذاری وجود نداشته باشد، اشتغال ایجاد نخواهد شد، تا تولید نباشد، کاهش تورم و کاهش گرانی نخواهد بود و .... این ها همه به هم وابسته اند. این که فقط بگوییم دوست داریم سرمایه گذار وارد کشور شود که درست نیست، تا ما شرایط باثباتی نداشته باشیم، این امر امکان پذیر نیست. آیا بخش خصوصی نمی تواند کمکی در جهت این سرمایه گذاری ها انجام دهد؟ متأسفانه ما بخش خصوصی واقعی بسیار کم داریم. بخش خصوصی واقعی ما اصلاً توانمند نیست و آن هایی هم که پولدار هستند، وقتی این وضعیت را در داخل می بینند و احساس کنند که در آینده مشکل برای شان ایجاد خواهد شد، مسلماً پول خود را در داخل کشور سرمایه گذاری نخواهند کرد. همان طور که تاکنون این کار را انجام داده اند. ما چندهزار شرکت ایرانی در امارات و ترکیه داریم؟! بله، سرمایه ها در خارج از کشور به بار می نشیند و ... بله متأسفانه سرمایه ها به خارج می رود! سرمایه گذار کوچک، خانه و ملک در دبی و استانبول می خرد و آن هایی که پولدارترند، می روند شرکت تأسیس می کنند و کارهای خود را عملاً آن طرف انجام می دهند و ... نمی دانم شاید هم نتوان ایرادی به آنها گرفت. گفت وگو: سهیلا زمانی